शिवसेना धनुष्यबाण चिन्ह वादाला ‘बंगाल इफेक्ट’ची किनार; सुप्रीम कोर्टाचे निवडणूक आयोगावर कळीचे सवाल
TMCचे नाव-चिन्ह गोठवले, मग शिवसेनेच्या वादात वेगळा निकष का?; न्यायमूर्ती बागचींच्या सवालांनी निवडणूक आयोगाच्या भूमिकेवर लक्ष
नवी दिल्ली : शिवसेना पक्षाचे नाव आणि ‘धनुष्यबाण’ निवडणूक चिन्हाबाबत सुरू असलेल्या कायदेशीर लढाईत सर्वोच्च न्यायालयातील सुनावणीला महत्त्वाचे वळण मिळाले आहे. पश्चिम बंगालमधील तृणमूल काँग्रेसच्या अंतर्गत वादात निवडणूक आयोगाने पक्षाचे मूळ नाव आणि ‘फुले-गवत’ चिन्ह अंतरिम स्वरूपात गोठवण्याचा निर्णय घेतल्याच्या पार्श्वभूमीवर, शिवसेना प्रकरणात आयोगाने वेगळा मार्ग का स्वीकारला, असा प्रश्न न्यायालयात उपस्थित करण्यात आला.
शिवसेना नाव आणि धनुष्यबाण चिन्हाच्या वादावर सुनावणी करणाऱ्या सरन्यायाधीश सूर्यकांत, न्यायमूर्ती जॉयमाल्या बागची आणि न्यायमूर्ती व्ही. मोहना यांच्या खंडपीठाने निवडणूक आयोगाच्या निर्णय प्रक्रियेबाबत महत्त्वाचे प्रश्न उपस्थित केले.
‘चिन्ह दोन्ही गटांना नाकारून गोठवता आले नसते का?’
न्यायमूर्ती जॉयमाल्या बागची यांनी असा प्रश्न उपस्थित केला की, पक्षातील दोन गटांमध्ये वाद असताना आणि कोणता गट मूळ पक्षाचे प्रतिनिधित्व करतो हे ठरवण्यासाठी उपलब्ध निकष स्पष्ट नसतील, तर निवडणूक आयोगाने दोन्ही गटांना मूळ राखीव चिन्ह नाकारून ते तात्पुरते गोठवण्याचा पर्याय का स्वीकारला नाही?
या निरीक्षणामुळे पश्चिम बंगालमधील TMC प्रकरण आणि महाराष्ट्रातील शिवसेना प्रकरणातील निवडणूक आयोगाच्या दृष्टिकोनाची तुलना महत्त्वाची ठरली आहे.
‘मतदार पक्षाला मतदान करतो की व्यक्तीला?’
सुनावणीदरम्यान न्यायालयाने विधिमंडळातील संख्याबळ हा पक्षाची ओळख निश्चित करण्यासाठी वापरलेला निकष कितपत योग्य आहे, यावरही प्रश्न उपस्थित केला.
न्यायमूर्ती बागची यांनी मतदार प्रत्यक्षात पक्षाला मतदान करतो की निवडून आलेल्या प्रतिनिधीला, असा मूलभूत प्रश्न उपस्थित केला. एखादा आमदार निवडून आल्यानंतर आपली राजकीय निष्ठा बदलत असेल, तर त्याला निवडून देताना मिळालेली मते नव्या गटाच्या समर्थनाचे प्रतिबिंब मानता येतील का, असा मुद्दाही न्यायालयीन चर्चेत आला.
शिंदे गटाचा विधिमंडळातील बहुमतावर भर
शिंदे गटाचे ज्येष्ठ वकील नीरज किशन कौल यांनी निवडणूक आयोगाने विधिमंडळातील संख्याबळाच्या आधारे घेतलेल्या निर्णयाचे समर्थन केले. पक्षातील बहुमत ठरवताना आमदारांचे संख्याबळ हा महत्त्वाचा घटक असल्याचा युक्तिवाद त्यांच्या बाजूने करण्यात आला.
TMC प्रकरणामुळे चर्चेला नवा आयाम
दरम्यान, पश्चिम बंगालमधील TMCच्या दोन गटांतील वादात निवडणूक आयोगाने मूळ पक्षाचे नाव आणि ‘Flowers & Grass’ चिन्ह दोन्ही गटांसाठी अंतरिम स्वरूपात वापरण्यास बंदी घातली असून, दोन्ही गटांना स्वतंत्र नावे आणि चिन्हे देण्यात आली आहेत. या निर्णयाला ममता बॅनर्जी यांनी सर्वोच्च न्यायालयात आव्हान दिले असून, न्यायालयाने या याचिकेची तातडीने सुनावणी घेण्यास सहमती दर्शवली आहे.
धनुष्यबाण चिन्ह गोठणार का?
शिवसेना पक्षाचे नाव आणि धनुष्यबाण चिन्हाबाबत निवडणूक आयोगाने २०२३ मध्ये घेतलेल्या निर्णयाच्या कायदेशीरतेची सर्वोच्च न्यायालयाकडून तपासणी सुरू आहे. TMC प्रकरणातील अलीकडील निर्णयाच्या पार्श्वभूमीवर शिवसेना वादातील आयोगाच्या निर्णय प्रक्रियेबाबत न्यायालय कोणती भूमिका घेते, याकडे राजकीय वर्तुळाचे लक्ष लागले आहे.
मात्र, धनुष्यबाण चिन्ह गोठवण्याचा निर्णय सर्वोच्च न्यायालयाने अद्याप दिलेला नाही. सध्या न्यायालयात निवडणूक आयोगाने अवलंबलेल्या निकषांची आणि निर्णय प्रक्रियेची कायदेशीर तपासणी सुरू आहे.
SEO Keywords: शिवसेना धनुष्यबाण चिन्ह, सुप्रीम कोर्ट शिवसेना सुनावणी, उद्धव ठाकरे, एकनाथ शिंदे, निवडणूक आयोग, शिवसेना पक्षाचे नाव, TMC चिन्ह वाद, ममता बॅनर्जी, जॉयमाल्या बागची, Supreme Court Shiv Sena Symbol Case
Author: RV.Ratnagiri Office
रत्नागिरी वार्ताहर डिजिटल बातमी पत्र - एडिटर विभाग
