राजापूरात डॉक्टरांच्या अनधिकृत औषध विक्रीला चाप लावणार कोण?

August 16, 2026
1:06 pm
Post Views: 131

राजापूरात डॉक्टरांच्या अनधिकृत औषध विक्रीला चाप लावणार कोण?

परवानाधारक मेडिकल व्यवसाय अडचणीत; केमिस्ट संघटनेच्या तक्रारीनंतर FDA कारवाईकडे लक्ष

समीर शिरवडकर | रत्नागिरी

राजापूर : राजापूर तालुक्यात डॉक्टरांकडून रुग्णांना थेट औषधे विकली जात असल्याच्या आरोपांनी पुन्हा एकदा जोर धरला आहे. औषध विक्रीसाठी आवश्यक परवाना नसतानाही काही डॉक्टरांकडून त्यांच्या दवाखान्यातून औषधांची विक्री होत असल्याचा दावा स्थानिक केमिस्ट व औषध विक्रेता संघटनांकडून करण्यात आला आहे. या प्रकारामुळे तालुक्यातील परवानाधारक रिटेल मेडिकल व्यावसायिक अडचणीत आल्याचेही संघटनेचे म्हणणे आहे.

गेल्या काही महिन्यांत राजापूर तालुक्यातील ४ ते ५ लहान मेडिकल दुकाने बंद झाल्याचा दावा करण्यात येत असून, डॉक्टरांकडून थेट औषध विक्री होत असल्याने परवानाधारक मेडिकल व्यवसायावर परिणाम होत असल्याचे सांगितले जात आहे.

केमिस्ट संघटनेकडून FDA कडे तक्रारी

या प्रकाराविरोधात केमिस्ट संघटनेने अन्न व औषध प्रशासनाकडे (FDA) वारंवार लेखी तसेच तोंडी तक्रारी केल्याचे सांगितले आहे. मात्र, अपेक्षित ठोस कारवाई होत नसल्याने प्रशासनाच्या भूमिकेवर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करण्यात येत आहे.

स्थानिक औषध विक्रेत्यांचा आरोप आहे की, तक्रारी करूनही केवळ आश्वासने मिळत असून प्रत्यक्ष तपासणी व कारवाईचा वेग समाधानकारक नाही.

MSCDA च्या पत्रात औषध पुरवठ्याबाबत स्पष्ट निर्देश

या पार्श्वभूमीवर महाराष्ट्र स्टेट केमिस्ट्स अँड ड्रगिस्ट्स असोसिएशनने (MSCDA) २८ जुलै २०२४ रोजी संदर्भ क्रमांक MSCDA/497/2024 चे पत्र जारी केले होते. या पत्राद्वारे राज्यातील जिल्हा केमिस्ट असोसिएशन तसेच होलसेलरना डॉक्टरांना औषध पुरवठ्याबाबत विविध निर्देश देण्यात आले आहेत.

डॉक्टरांकडून औषधांची मागणी झाल्यास लेटरहेडवर सही-शिक्क्यासह लेखी मागणीपत्र आणि संबंधित ऑर्डर घेणे, बिलाशिवाय औषधांचा पुरवठा न करणे, तसेच कायदेशीर मान्यता नसलेल्या पॅथीच्या डॉक्टरांना अॅलोपॅथी औषधांचा पुरवठा न करणे, अशा सूचना देण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.

तसेच औषधांचा साठा ठेवणाऱ्या डॉक्टरांकडून नोंदवही ठेवण्याबाबत लेखी प्रतिज्ञापत्र घेणे आणि औषध पुरवठ्याचे पेमेंट चेक किंवा ई-पेमेंटद्वारे स्वीकारणे, अशा बाबींचाही उल्लेख करण्यात आला आहे.

औषधांच्या प्रमाणावरही निर्बंध

MSCDA च्या निर्देशांनुसार डॉक्टरांना पुरवठा करण्यात येणाऱ्या औषधांच्या प्रमाणाबाबतही मर्यादा नमूद करण्यात आल्या आहेत. इंजेक्शनचे ५ ते १० वायल किंवा अॅम्प्यूल, सिरप ९० मिलीपेक्षा अधिक नाही आणि टॅबलेटच्या ५ ते १० स्ट्रिपपर्यंत पुरवठा करण्याबाबत निर्देश असल्याचे सांगण्यात आले आहे.

डॉक्टरांकडून औषध प्राप्त झाल्याची सही-शिक्क्यासह पावती किंवा प्रत होलसेलरने जतन करणे आवश्यक असल्याचेही पत्रात नमूद असल्याचे सांगितले जात आहे.

नियमभंग करणाऱ्यांवर कारवाईचा इशारा

अतीप्रमाणात औषधे घेऊन त्यांची विक्री करणाऱ्या डॉक्टरांविरोधात FDA कडे तक्रार करण्यात येईल, तसेच अशा प्रकरणांमध्ये औषध पुरवठा करणाऱ्या संबंधित पुरवठादारालाही जबाबदार धरले जाईल, असा इशारा MSCDA कडून देण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे.

रुग्णाला त्याच्या पसंतीच्या मेडिकलमधून औषध घेण्याचा अधिकार

दरम्यान, FDA आयुक्त तुकाराम मुंढे यांनी यापूर्वी रुग्णांच्या औषध खरेदीच्या अधिकाराबाबत भूमिका स्पष्ट केल्याचे सांगितले जाते. रुग्णाला त्याच्या पसंतीच्या कोणत्याही परवानाधारक मेडिकलमधून औषध खरेदी करण्याचा अधिकार आहे. रुग्णालय किंवा डॉक्टरांनी रुग्णाला स्वतःच्या मेडिकलमधूनच औषध घेण्यास भाग पाडू नये, अशी भूमिका मांडण्यात आली आहे.

नियमांचे उल्लंघन आढळल्यास संबंधित डॉक्टर किंवा संस्थेविरोधात कायदेशीर कारवाई होऊ शकते.

‘फार्मासिस्टला नियम, मग डॉक्टरांना का नाही?’ असा सवाल

स्थानिक मेडिकल व्यावसायिकांचा सवाल आहे की, परवानाधारक फार्मासिस्टला औषध विक्रीचा रेकॉर्ड ठेवणे आणि विविध नियमांचे पालन करणे बंधनकारक असताना डॉक्टरांकडून होणाऱ्या औषध विक्रीबाबतही समान नियमांची प्रभावी अंमलबजावणी होणे आवश्यक आहे.

दरम्यान, तक्रारदार मेडिकल व्यावसायिकांनाच अधिकाऱ्यांकडून भेट दिली जाते, तसेच संबंधित डॉक्टरांना कारवाईपूर्वी माहिती मिळते, असे गंभीर आरोप काही स्थानिकांकडून केले जात आहेत. मात्र, या आरोपांची स्वतंत्र अधिकृत पुष्टी झालेली नाही.

FDA कारवाईकडे राजापूरकरांचे लक्ष

डॉक्टरांकडून होणाऱ्या कथित अनधिकृत औषध विक्रीच्या पार्श्वभूमीवर MSCDA आणि FDA यंत्रणा आता काय भूमिका घेते, याकडे राजापूर तालुक्यातील औषध विक्रेते आणि नागरिकांचे लक्ष लागले आहे. FDA कडून प्रत्यक्ष तपासणी आणि कारवाईची मोहीम सुरू झाल्यास अनधिकृत औषध विक्रीचा प्रश्न कितपत आटोक्यात येतो, हे पाहणे महत्त्वाचे ठरणार आहे.

टीप : या वृत्तातील डॉक्टर, FDA प्रशासन किंवा संबंधित व्यक्तींवरील आरोप हे स्थानिक केमिस्ट संघटना व नागरिकांकडून करण्यात आलेले दावे आहेत. संबंधित अधिकाऱ्यांची किंवा डॉक्टरांची अधिकृत बाजू उपलब्ध झाल्यास तीही प्रसिद्ध केली जाईल.