मराठी चित्रपटातून प्रेरणा; माजी विद्यार्थ्यांनी दिली १०६ वर्षांच्या मराठी शाळेला नवसंजीवनी
प्रतिनिधी (मंगेश जाधव)
काही महिन्यांपूर्वी प्रदर्शित झालेल्या “क्रांतीज्योती विद्यालय” या मराठी चित्रपटाने अनेकांच्या मनावर प्रभाव टाकला. समाजाला दिशा देणाऱ्या या चित्रपटातून प्रेरणा घेत मुंबईतील चुनाभट्टी येथील १०६ वर्षे जुनी स्वदेशी मराठी शाळा पुन्हा उभी करण्याचा संकल्प तिच्या माजी विद्यार्थ्यांनी केला आणि तो प्रत्यक्षातही उतरवून दाखवला.
सन १९२० मध्ये भारतरत्न जे. आर. डी. टाटा यांच्या स्वदेशी कापड गिरणीतील कामगारांच्या मुलांसाठी ही शाळा उभारण्यात आली होती. आजही ही ऐतिहासिक वास्तू अभिमानाने उभी असून तिला हेरिटेज दर्जा मिळण्याची क्षमता आहे.
शिक्षकांच्या त्यागामुळे वाचली शाळा
सन २००१ मध्ये स्वदेशी मिल बंद पडल्याने शाळेच्या आर्थिक अडचणी वाढल्या. शिक्षकांचे पगार देण्यासाठीही निधी उपलब्ध नव्हता. अशा कठीण परिस्थितीत श्री. वसंत फालक, श्री. सुभाष भिरूड, सौ. स्नेहलता जाधव, सौ. माया ढोबळे, सौ. शुभांगी उंडाळकर, सौ. गीता पोयरेकर, सौ. प्राची भोसले, सौ. कांचन पाटील आणि सौ. वनिता निर्मल या शिक्षकांनी तब्बल तीन वर्षे विनावेतन सेवा देत शिक्षणाचा दिवा तेवत ठेवला.
सन २००३ मध्ये आर्थिक अडचणींमुळे शाळा बंद पडू नये म्हणून ती केदारनाथ विद्या प्रसारणी, कुर्ला या संस्थेकडे सुपूर्द करण्यात आली. पुढे शाळा पहिली ते दहावीपर्यंत वाढली; मात्र काळाच्या ओघात विद्यार्थी संख्या घटत गेली. एकेकाळी २०० विद्यार्थ्यांची पटसंख्या असलेली ही शाळा २०२६ मध्ये केवळ १४ विद्यार्थ्यांवर येऊन ठेपली.
स्नेहमेळाव्याने घडवली नवी क्रांती
जानेवारी २०२६ मध्ये काही माजी विद्यार्थी शाळेत स्नेहमेळावा आयोजित करण्यासाठी आले. शाळेची दयनीय अवस्था पाहून त्यांना धक्का बसला. त्यांनी तत्काळ सुमारे २०० माजी विद्यार्थ्यांचा व्हॉट्सॲप समूह तयार केला आणि सर्वांना एकत्र आणले.
१ मे महाराष्ट्र दिन व कामगार दिनाचे औचित्य साधून स्नेहमेळावा आयोजित करण्यात आला. प्रत्येक माजी विद्यार्थ्याकडून ₹५०० जमा करण्यात आले. जुन्या शिक्षकांचा, विद्यमान शिक्षकांचा आणि संस्थेच्या पदाधिकाऱ्यांचा सन्मान करण्यात आला.
याच कार्यक्रमातून शाळेला नवजीवन देण्याची चळवळ सुरू झाली.
आधुनिकतेची कास, संस्कृतीची साथ
माजी विद्यार्थ्यांनी शाळा व्यवस्थापनासमोर सेमी-इंग्रजी आणि इंग्रजी माध्यम सुरू करण्याचा प्रस्ताव ठेवला. त्याचबरोबर विविध सेवाभावी संस्था, मंडळे, दानशूर व्यक्ती, मंदिरे आणि माजी विद्यार्थ्यांच्या मदतीने निधी उभारण्यात आला.
या निधीतून शाळेचे:
नूतनीकरण,
रंगकाम,
टाइल्स बसविणे,
सुशोभीकरण,
स्वच्छता व दुरुस्ती,
आधुनिक सुविधा उभारणे
ही कामे करण्यात आली.
प्रवेश वाढीसाठी अभिनव मोहीम
माजी विद्यार्थ्यांनी शाळेच्या प्रचारासाठी व्यापक जनजागृती मोहीम राबवली.
चुनाभट्टी परिसरात बॅनर्स लावण्यात आले.
हजारो माहितीपत्रके वाटण्यात आली.
घराघरांत जाऊन पालकांशी संवाद साधण्यात आला.
कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) चा वापर करून शाळेचे प्रचारगीत तयार करण्यात आले.
दररोज स्पीकरवर हे गीत वाजवून जनजागृती करण्यात आली.
“गुणवत्तापूर्ण शिक्षण सर्वांसाठी” या ध्येयाने अत्यल्प शुल्काची योजना जाहीर करण्यात आली:
सेमी-इंग्रजी माध्यम – ₹१०० प्रतिमहिना
इंग्रजी माध्यम – ₹३०० प्रतिमहिना
या प्रयत्नांना उत्स्फूर्त प्रतिसाद मिळाला असून शाळेत ७० नवीन प्रवेश निश्चित झाले आहेत.
नव्या पर्वाची सुरुवात
या पुनरुज्जीवित शाळेचे उद्घाटन २२ जून २०२६ रोजी सकाळी १० वाजता चुनाभट्टी, मुंबई येथे होणार आहे.
महाराष्ट्रासाठी प्रेरणादायी आदर्श
आज राज्यभर अनेक मराठी शाळा अस्तित्व टिकविण्यासाठी संघर्ष करत असताना, स्वदेशी मराठी शाळेच्या माजी विद्यार्थ्यांनी एक वेगळा मार्ग दाखवला आहे. माध्यम बदलले तरी मराठी संस्कृती, मूल्ये, शिक्षणपद्धती आणि मातृभाषेचा आत्मा जपता येतो, हा विश्वास त्यांनी कृतीतून सिद्ध केला आहे.
इंग्रजी शिक्षणाची गरज ओळखत, मराठी संस्कृतीचे संवर्धन करत आणि गरीब व कामगार कुटुंबातील मुलांना परवडणारे शिक्षण उपलब्ध करून देत ही शाळा नव्या भरारीसाठी सज्ज झाली आहे.
एका मराठी चित्रपटातून प्रेरणा घेऊन उभी राहिलेली ही चळवळ महाराष्ट्रातील इतर मराठी शाळांसाठीही आशेचा किरण ठरू शकते.
संपर्क
स्वदेशी मराठी शाळा विकास संस्था
चुनाभट्टी, मुंबई
यतिन पाटील: 9867205338
राशीं गिरी: +91 97027 34840
निखिल धोत्रे: 8383800880
धनंजय पाटील
मो. 9969781981
Author: RV.Ratnagiri Office
रत्नागिरी वार्ताहर डिजिटल बातमी पत्र - एडिटर विभाग
