एक्झिट पोल २०२४: महाराष्ट्रातील ७ एक्झिट पोलमध्ये महायुती तर दोघांच्या सर्वेक्षणांमध्ये मते महाविकास आघाडीला बहुमत
मुंबई (गुरुदत्त वाकदेकर) : महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीसाठी बुधवारी (२० नोव्हेंबर) मतदान संपल्यानंतर, विविध संस्था आणि वृत्तवाहिन्यांचे एक्झिट पोलचे निकाल समोर आले. यावेळी जाहीर झालेल्या १० सर्वेक्षण सर्वेक्षणांपैकी ७ मध्ये महाराष्ट्रात महायुतीला (एनडीए) पुनरागमनाचे संकेत दिले आहेत. तर २ संस्थांच्या एक्झिट पोलमध्ये विरोधी आघाडीला (मविआ) बहुमत मिळताना दिसत आहे. हे आकडे महाराष्ट्राच्या निवडणुकीचे अंदाजित निकाल आहेत. निवडणुकीचा अंतिम निकाल शनिवारी (२३ नोव्हेंबर) जाहीर होणार आहे. महाराष्ट्र विधानसभेमध्ये एकूण २८८ जागांसाठी निवडणूका झाल्या. बहुमत मिळविण्यासाठी १४५ जागांची आवश्यकता आहे.
*तक्ता-१*
*नक्षलग्रस्त गडचिरोलीत सर्वाधिक मतदान*
महाराष्ट्र विधानसभा निवडणुकीसाठी बुधवारी (२० नोव्हेंबर) एकाच टप्प्यात मतदान झाले. निवडणूक आयोगाच्या वेबसाइटनुसार, संध्याकाळी ५ वाजेपर्यंत संपूर्ण महाराष्ट्रात सर्व २८८ जागांवर ५८.२२% मतदान झाले. आता २३ नोव्हेंबरला निवडणुकीचा निकाल जाहीर होणार आहे. महाराष्ट्रात नक्षलग्रस्त गडचिरोलीमध्ये सर्वाधिक ६२.९९% मतदान झाले. मुंबई अर्बन जागेवर सर्वात कमी ४९ टक्के मतदान झाले.
महाराष्ट्रात थेट लढत महायुती आणि महाविकास आघाडी यांच्यात आहे. महाआघाडीत तीन प्रमुख पक्षांचा समावेश आहे: भाजपने १४९ मतदारसंघात, शिवसेना (शिंदे गट) ८१ आणि राष्ट्रवादीने (अजित गट) ५९ मतदारसंघात उमेदवार उभे केले आहेत.
महाविकास आघाडीही पूर्ण ताकदीने मैदानात उतरली, यामध्ये काँग्रेस, शिवसेना (उबाठा) आणि राष्ट्रवादी (शरद पवार गट) यांचा समावेश आहे: काँग्रेसने १०१ जागांवर, शिवसेना (उबाठा) ९५ आणि राष्ट्रवादी (शरद गट) ८६ जागांवर उमेदवार उभे केले आहेत.
याशिवाय अनेक प्रादेशिक आणि छोटे पक्षही आपली पकड मजबूत करण्याचा प्रयत्न करत आहेत: बहुजन समाज पक्षाने २३७ जागांवर आपले उमेदवार उभे केले आहेत. तर एआयएमआयएम (ऑल इंडिया मजलिस-ए-इत्तेहाद-उल-मुस्लिमीन) ने १७ जागा लढवल्या.
२०१९च्या निवडणुकीत भाजप १०५ जागांवर विजयी झाले होते. तर त्यांना २६.१% मतदान झालं होतं. शिवसेना ५६ जागांवर विजयी झाले होते. तर त्यांना १६.६% मतदान झालं होतं. राष्ट्रवादी ५४ जागांवर विजयी झाले होते. तर त्यांना १६.९% मतदान झालं होतं. काँग्रेस ४४ जागांवर विजयी झाले होते. तर त्यांना १६.१% मतदान झालं होतं. इतर २९ जागांवर विजयी झाले होते. तर त्यांना २४.३% मतदान झालं होतं.
गेल्या निवडणुकीपेक्षा २८% अधिक उमेदवार रिंगणात
यावेळी महाराष्ट्र विधानसभेच्या २८८ जागांसाठी ४१३६ उमेदवार निवडणूक लढवत आपले नशीब आजमावत आहेत. २०१९ च्या निवडणुकीत ३२३९ उमेदवार होते, म्हणजेच २०२४ च्या महाराष्ट्र निवडणुकीत उमेदवारांची संख्या २८% वाढली आहे. राज्यातील मतदारांची संख्या ९.७ कोटी असून त्यात ५ कोटी पुरुष आणि ४.६९ कोटी महिला मतदारांचा समावेश आहे.
एक्झिट पोल म्हणजे काय?
देशातील सर्व सर्वेक्षण संस्था मतदारांचा कल जाणून घेण्यासाठी एक्झिट पोल सर्वेक्षण करतात. हे मतदान केंद्रांवर मतदारांशी झालेल्या संभाषणांवर आधारित आहे. त्याच्या विश्लेषणानंतर विजय-पराजय आणि जागांचा अंदाज येतो. पण हा अधिकृत निकाल नाही. एक्झिट पोल केवळ निवडणुकीतील राजकीय पक्षांच्या कामगिरीचे आगाऊ संकेत देतात. २३ नोव्हेंबरला मतमोजणी पूर्ण झाल्यानंतरच महाराष्ट्राचा अंतिम निकाल स्पष्ट होईल.
निवडणूक आयोगाने पहिल्यांदा १९९८ मध्ये एक्झिट पोल मार्गदर्शक तत्त्वे जारी केली होती. मतदान प्रक्रियेदरम्यान एक्झिट पोल जाहीर करता येणार नाहीत. अंतिम मतदान झाल्यानंतर केवळ ३० मिनिटांनी एक्झिट पोल जाहीर करण्याची परवानगी आहे. एक्झिट पोल किंवा ओपिनियन पोल प्रसिद्ध करताना सर्व्हे एजन्सीचे नाव, किती मतदार आणि कोणते प्रश्न विचारले गेले हे नमूद करावे लागेल. नियमांनुसार, मतदानाच्या शेवटच्या टप्प्यापूर्वी म्हणजेच संध्याकाळी साडेसहा वाजेपर्यंत एक्झिट पोलचा डेटा जाहीर करता येणार नाही. एक्झिट पोल लोकप्रतिनिधी कायदा, १९५१ च्या कलम १२६अ द्वारे नियंत्रित केले जातात. कलम १२६अ च्या तरतुदींचे उल्लंघन करणाऱ्या कोणत्याही व्यक्तीला कायद्यानुसार दोन वर्षांपर्यंतच्या कारावासाची किंवा दंडाची किंवा दोन्हीची शिक्षा दिली जाईल.
ओपिनियन पोल म्हणजे काय?
ओपिनियन पोल हा सुद्धा निवडणूक सर्वेक्षणाचा एक प्रकार आहे. पण हे निवडणुकीपूर्वी केले जाते. यामध्ये सहभागी होण्यासाठी मतदार असण्याची अट नाही. या सर्वेक्षणात विविध मुद्द्यांवर प्रदेशनिहाय जनतेच्या मनःस्थितीचे मूल्यांकन केले जाते. जनता कोणत्या पक्षावर किंवा नेत्यावर किती खुश किंवा नाराज आहे. जनमत चाचण्यांवरून याचा अंदाज येतो.
Author: Ratnagiri Vartahar
⭕ मुख्य संपादक - सुजेंद्र सुर्वे , रत्नागिरी वार्ताहर *डिजीटल मिडिया बातमी पत्र* ◀️ Digital Media Creator's ▶️
