प्रवेश परीक्षांमधील टक्केवारी आणि पर्सेंटाइल : नेमका फरक काय? जाणून घ्या संपूर्ण माहिती

: CET, JEEसारख्या स्पर्धात्मक परीक्षांमध्ये बोर्डाच्या टक्केवारीपेक्षा पर्सेंटाइल का महत्त्वाचे? विद्यार्थ्यांबाबत निष्कर्ष काढण्यापूर्वी व्यापक संदर्भ समजून घेणे गरजेचे

नवी दिल्ली : दरवर्षी लाखो विद्यार्थी विविध स्पर्धात्मक प्रवेश परीक्षा देतात. मात्र, या परीक्षांच्या निकालांमध्ये टक्केवारी (Percentage) आणि पर्सेंटाइल (Percentile) या दोन संज्ञांचा अर्थ एकच असल्याचा गैरसमज अनेकदा केला जातो. प्रत्यक्षात या दोन्ही संकल्पना विद्यार्थ्याच्या कामगिरीचे वेगवेगळे पैलू स्पष्ट करतात.

टक्केवारी म्हणजे काय?

टक्केवारी म्हणजे विद्यार्थ्याने एकूण उपलब्ध गुणांपैकी किती गुण मिळवले, हे दर्शवणारी संज्ञा. यात विद्यार्थ्याची वैयक्तिक कामगिरी निश्चित गुणांकन पद्धतीच्या आधारे मोजली जाते.

पर्सेंटाइल म्हणजे काय?

पर्सेंटाइल विद्यार्थ्याने त्याच परीक्षेला बसलेल्या इतर परीक्षार्थ्यांच्या तुलनेत किती चांगली कामगिरी केली, हे दर्शवते. म्हणजेच, केवळ विद्यार्थ्याला किती गुण मिळाले यापेक्षा त्या विद्यार्थ्याची कामगिरी संपूर्ण परीक्षार्थी समूहाच्या तुलनेत कुठे आहे, हे पर्सेंटाइलमधून स्पष्ट होते.

CETच्या चर्चेच्या पार्श्वभूमीवर सावधगिरी आवश्यक

अलीकडे CET परीक्षेबाबत सुरू असलेल्या चर्चांमध्ये सुमारे १,२०० विद्यार्थ्यांना बारावीच्या टक्केवारीच्या तुलनेत प्रवेश परीक्षेत लक्षणीयरीत्या जास्त पर्सेंटाइल मिळाल्याच्या कारणावरून चर्चेत आणले जात आहे. या विद्यार्थ्यांची माहिती सार्वजनिकरित्या प्रसारित करण्यात आली आहे.

मात्र, कोणताही ठोस निष्कर्ष निघण्यापूर्वी अशा प्रकारच्या सार्वजनिक चर्चा आणि तर्क-वितर्कांचा संबंधित विद्यार्थी व त्यांच्या कुटुंबीयांवर होणारा परिणाम लक्षात घेणे आवश्यक आहे. केवळ उपलब्ध आकडेवारीच्या आधारे विद्यार्थ्यांच्या प्रामाणिकपणावर प्रश्नचिन्ह उपस्थित करणे योग्य ठरणार नाही. अशा चर्चेमुळे विद्यार्थ्यांवर अनावश्यक मानसिक दबाव निर्माण होण्याची शक्यता असते.

बोर्ड परीक्षा आणि प्रवेश परीक्षा वेगवेगळ्या उद्देशांसाठी

बारावीच्या बोर्ड परीक्षेतील गुण आणि प्रवेश परीक्षेतील कामगिरीमध्ये फरक दिसणे ही बाब केवळ CETपुरती मर्यादित नाही. JEEसह इतर अनेक स्पर्धात्मक परीक्षांमध्येही विद्यार्थ्यांच्या बोर्डाच्या गुणांपेक्षा वेगळी कामगिरी दिसून येते.

अनेक विद्यार्थ्यांनी JEEसारख्या परीक्षांमध्येही उल्लेखनीय कामगिरी केली आहे. त्यामुळे एखाद्या विद्यार्थ्याची स्पर्धात्मक परीक्षेतील कामगिरी एका परीक्षेपुरती मर्यादित आहे की त्यात सातत्य आहे, याचाही विचार करणे आवश्यक आहे.

लाखो विद्यार्थ्यांच्या संदर्भात आकडेवारी पाहणे गरजेचे

चर्चेत असलेली प्रकरणे जवळपास १८ लाख परीक्षार्थ्यांच्या एकूण संख्येच्या तुलनेत अत्यंत कमी आहेत. त्यामुळे काही मोजक्या प्रकरणांच्या आधारे संपूर्ण परीक्षा प्रक्रियेबाबत निष्कर्ष काढण्यापूर्वी उपलब्ध आकडेवारी, परीक्षा पद्धती आणि सर्व संबंधित बाबींचे व्यापक विश्लेषण करणे आवश्यक आहे.

स्पर्धात्मक परीक्षांसाठी स्वतंत्र तयारी का?

कोटा, दिल्ली, नागपूर, पुणे यांसह देशातील अनेक शहरांमध्ये स्पर्धात्मक परीक्षांसाठी विशेष प्रशिक्षण देणारी कोचिंग केंद्रे कार्यरत आहेत. यामागचे प्रमुख कारण म्हणजे बोर्ड परीक्षा आणि स्पर्धात्मक प्रवेश परीक्षा यांची उद्दिष्टे वेगवेगळी आहेत.

स्पर्धात्मक परीक्षांमध्ये विद्यार्थ्यांची विश्लेषणात्मक क्षमता, समस्या सोडवण्याचे कौशल्य, अभिक्षमता (Aptitude), वेग आणि प्रमाणित परीक्षेच्या वातावरणातील कामगिरी तपासली जाते. त्यामुळे देशभरातील विद्यार्थी या परीक्षांसाठी स्वतंत्रपणे आणि विशेष तयारी करतात.

स्वतंत्र प्रवेश परीक्षेचा उद्देश समजून घेणे आवश्यक

जर बारावीच्या बोर्ड परीक्षेतील गुण आणि स्पर्धात्मक प्रवेश परीक्षेतील कामगिरी समान स्वरूपाचे मूल्यमापन करत असतील, तर अभियांत्रिकी आणि वैद्यकीय महाविद्यालयांमध्ये प्रवेश देण्यासाठी स्वतंत्र राष्ट्रीय किंवा राज्यस्तरीय प्रवेश परीक्षा घेण्याची गरजच भासली नसती.

मात्र, प्रवेश परीक्षा विद्यार्थ्यांची स्पर्धात्मक वातावरणातील क्षमता तपासण्यासाठी घेतली जाते. त्यामुळे बोर्ड परीक्षेतील टक्केवारी आणि प्रवेश परीक्षेतील पर्सेंटाइल यांची थेट तुलना करणे योग्य ठरणार नाही.

निष्कर्ष

Percentage आणि Percentile यांतील मूलभूत फरक समजून घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. टक्केवारी विद्यार्थ्याच्या स्वतःच्या गुणांवर आधारित असते, तर पर्सेंटाइल ही इतर परीक्षार्थ्यांच्या तुलनेत विद्यार्थ्याची कामगिरी दर्शवते.

त्यामुळे CET किंवा JEEसारख्या स्पर्धात्मक परीक्षांच्या निकालांबाबत कोणताही निष्कर्ष काढताना केवळ बोर्डाच्या टक्केवारीकडे न पाहता परीक्षा पद्धती, गुणांकन, पर्सेंटाइल, विद्यार्थ्याची सातत्यपूर्ण कामगिरी आणि उपलब्ध संपूर्ण आकडेवारी यांचा विचार करणे गरजेचे आहे.

तथ्ये, आकडेवारी आणि योग्य संदर्भ यांच्या आधारे होणारी माहितीपूर्ण चर्चा परीक्षा व्यवस्थेवरील विश्वास कायम ठेवण्यासाठी तसेच प्रामाणिकपणे परीक्षा देणाऱ्या आणि यश मिळवणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्या मेहनतीचा योग्य सन्मान करण्यासाठी महत्त्वाची आहे.

Author: RV.Ratnagiri Office

रत्नागिरी वार्ताहर डिजिटल बातमी पत्र - एडिटर विभाग