ब्रेकिंग: जगातील सर्वांत मोठा तेलसाठा खुला होणार! IEA देणार 40 कोटी बॅरल; वाचा काय आहे संपूर्ण प्लॅन
पश्चिम आशियातील युद्धाचे सावट: जागतिक बाजारपेठेतील कच्च्या तेलाचा तुटवडा भरून काढण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेचे (IEA) ऐतिहासिक पाऊल.
नवी दिल्ली:
पश्चिम आशियामध्ये भडकलेल्या युद्धाच्या ज्वाळांमुळे जागतिक बाजारपेठेत कच्च्या तेलाचा (Global Oil Crisis) गंभीर तुटवडा निर्माण झाला आहे. या संकटाची धग कमी करण्यासाठी आणि गगनाला भिडणाऱ्या तेलाच्या किमती नियंत्रणात आणण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्थेने (IEA) कंबर कसली आहे. संस्थेने आपल्या धोरणात्मक राखीव साठ्यातून तब्बल ४० कोटी बॅरल कच्चे तेल बाजारात खुले करण्याचा ऐतिहासिक निर्णय घेतला आहे.
इतिहासातील सर्वांत मोठी कारवाई
‘आयईए’च्या इतिहासातील ही तेल साठा खुला करण्याची आतापर्यंतची सर्वांत मोठी प्रक्रिया ठरणार आहे. यापूर्वी, २०२२ मध्ये रशिया-युक्रेन युद्धाच्या सुरुवातीला संस्थेने दोन टप्प्यांत १८ कोटी २७ लाख बॅरल तेल खुले केले होते. सध्याचा प्रस्तावित साठा हा त्या तुलनेत दुप्पट आहे.
स्पेनच्या ऊर्जामंत्री सारा आगेसन यांनी या वृत्ताला दुजोरा देताना सांगितले की, “ही प्रक्रिया IEA च्या इतिहासातील सर्वात मोठी असेल.”
कसा असेल ‘आयईए’चा प्लॅन?
संस्थेशी संबंधित सूत्रांनी दिलेल्या माहितीनुसार, ४० कोटी बॅरल तेल उपलब्ध करून देण्याची प्रक्रिया टप्प्याटप्प्याने पार पडेल.
* पहिला टप्पा: पहिल्याच महिन्यात १० कोटी बॅरलपेक्षा जास्त तेल साठ्यातून बाहेर काढले जाईल.
* उद्देश: या मोठ्या पुरवठ्यामुळे बाजारातील तेलाचा तुटवडा भरून निघेल आणि पर्यायाने कच्च्या तेलाच्या किमती (Crude Oil Prices) नियंत्रणात राहण्यास मोठी मदत होईल.
आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्था (IEA) काय आहे?
१९७० च्या दशकातील भीषण तेल संकटानंतर पॅरिसमध्ये ‘आयईए’ची स्थापना करण्यात आली. प्रामुख्याने पाश्चात्य देश या संस्थेच्या माध्यमातून आपत्कालीन परिस्थितीसाठी त्यांच्या धोरणात्मक तेल साठ्याचे (Strategic Oil Reserves) नियोजन आणि व्यवस्थापन करतात.
चर्चेतील प्रमुख मुद्दे आणि भारताची भूमिका
या ऐतिहासिक निर्णयावर जागतिक स्तरावर मंथन सुरू आहे:
१. जी-७ देशांचा पाठिंबा: ‘जी-७’ देशांच्या ऊर्जा मंत्र्यांनी परिस्थिती हाताळण्यासाठी धोरणात्मक साठ्यांचा वापर करण्यासह सर्व सक्रिय उपाययोजनांना आपला तत्वतः पाठिंबा दर्शविला आहे.
२. किमतींमधील वाढ हे मुख्य आव्हान: सध्या कोणत्याही देशात कच्च्या तेलाची प्रत्यक्ष भौतिक टंचाई नसली तरी, युद्धाच्या भीतीमुळे किमतीत मोठी वाढ होत आहे, जी चिंताजनक आहे.
३. तात्काळ अंमलबजावणीत पेच: तेलाचा एकूण साठा, वेगवेगळ्या देशांनुसार त्याचे वाटप आणि वेळेचे गणित यांसारख्या तांत्रिक बाबींवर अद्याप अधिक चर्चेची गरज आहे. त्यामुळे प्रत्यक्ष तेलसाठा खुला करण्याचा निर्णय तातडीने घेणे आव्हानात्मक आहे.
४. नॉन-सदस्य देशांचा सहभाग: बाजारपेठेवर व्यापक परिणाम करण्यासाठी आंतरराष्ट्रीय ऊर्जा संस्था भारत आणि चीनसारख्या ‘आयईए’चे अधिकृत सदस्य नसलेल्या, परंतु मोठे ग्राहक असलेल्या देशांनाही या प्रक्रियेत सहभागी करून घेऊ शकते.
जागतिक अर्थव्यवस्था महागाईच्या खाईत लोटली जाऊ नये यासाठी IEA चे हे पाऊल अत्यंत महत्त्वाचे मानले जात आहे.
Author: RV.Ratnagiri Office
रत्नागिरी वार्ताहर डिजिटल बातमी पत्र - एडिटर विभाग
